Het verhaal achter het schoenzetten
Sinterklaas kapoentje, gooi wat in mijn schoentje, gooi wat in mijn laarsje, dank u, Sinterklaasje!
Bijna zover!
De goedheiligman is weer bijna in het land en dan mag de schoen weer gezet worden! Nog even en Sinterklaas gaat weer met zijn schimmel en pieten over de daken om de schoenen te vullen met lekkernijen of kleine presentjes. Daar zijn we natuurlijk heel blij mee, maar waar komt de gewoonte van het schoenzetten eigenlijk vandaan?
Terug in de tijd
Om dat uit te leggen gaan we een heel stuk terug in de tijd. In de vierde eeuw na Christus was Sint Nicolaas bisschop van het plaatsje Myra in het vroegere Klein-Azië (nu Turkije). De naam 'Niko-laus' betekent: 'overwinnaar voor het volk'. En die naam deed Sinterklaas eer aan. Hij hielp de mensen tegen het kwaad en was hun redder in tijden van nood. De Sint kwam met name op voor de zwakkeren en kwetsbaren. Al vanaf zijn geboorte verrichtte de Sint wonderen. Het meest opzienbarende is dat hij mensen weer tot leven heeft gewekt. Hij is heilig verklaard en stond vanaf die tijd officieel bekend als goedheiligman.
Gouden munten
Het schoenzetten komt voort uit een gebeurtenis in die tijd. In Myra hielp de Sint drie arme meisjes aan een bruidschat, door gouden munten bij ze naar binnen te gooien. Het verhaal gaat dat deze munten in hun schoenen terecht kwam. Hiermee redde de Sint de meisjes van het verschrikkelijke lot hun lichaam te moeten verkopen. Zo konden ze toch trouwen, dankzij de bruidschatten van Sint Nicolaas. Dit legendarische verhaal en de goedheid van de Sint heeft geleid tot de traditie van het geven van cadeautjes en het vullen van kinderschoenen met 'gouden' munten van chocolade.
Schoenzetten verboden
Over het ontstaan van het Sinterklaasfeest in Nederland zijn de meningen verdeeld. Heel vroeger, nog voordat de Sint was geboren, werd aan het begin van de winter een oud Germaans feest gevierd ter ere van de God Wodan. Wodan reed door de lucht op een wit paard met 8 poten en ging vergezeld van een trouwe knecht. De Sint met zijn pieten en het katholieke Sinterklaasfeest kan gezien worden als zijn opvolger. Tijdens de reformatie en de opkomst van de protestanten in de 16e eeuw heeft het Sinterklaasfeest nog even onder vuur gelegen. In 1618 werd in Tiel het zetten van de schoen zelfs verboden. Maar zonder succes. Het Sinterklaasfeest is blijven bestaan.
Tweerichtingsverkeer
De schoen zetten we niet alleen zodat de Sint daarin wat kan achterlaten, maar natuurlijk ook om een wortel te geven aan het paard of een mooie tekening aan de Sint. Een gebruik dat volgens sommigen ook weer te herleiden is naar de Germaanse verering van Wodan. Om deze wintergod rustig te stemmen offerde men wat ze nog overhadden onder het rookgat van hun huis: veelal een laatste bos hooi en winterpenen of wortels. Zo zie je maar weer; het verhaal achter het schoenzetten gaat verder terug dan je denkt!
Sinterklaaslinks:
www.sinterklaas.pagina.nl
www.sinterklaas.frame.net
www.5december.nl
November 2004